Botanika duszy i tajemnice czeskiego spirytyzmu. Nowa wystawa nurtu art brut w Muzeum Śląskim

Ocena:

5/5 | 1 głosów

Botanika duszy i tajemnice czeskiego spirytyzmu. Nowa wystawa nurtu art brut w Muzeum Śląskim - image

Już od 30 lipca do 27 października 2026 roku w Muzeum Śląskim w Katowicach gościć będzie niezwykła wystawa „Kwiaty innych światów. Anna Zemánková, Cecilie Marková, Marie Kodovská oraz czescy spirytyści”. Ekspozycja, przygotowana we współpracy z czeskim Muzeum Sztuki w Ołomuńcu, przybliży polskiej publiczności wyjątkową na skalę europejską, rzadko prezentowany fenomen sztuki spirytystycznej oraz fascynujące rysunki mediumiczne tworzone w szczególnym stanie inspiracji, pod wpływem silnego impulsu twórczego i w poczuciu niezwykłego połączenia z niewidzialnymi źródłami.

Wyjątkowa kolekcja sztuki intuicyjnej

Dział Plastyki Nieprofesjonalnej Muzeum Śląskiego od wielu lat konsekwentnie buduje partnerskie relacje z kluczowymi zagranicznymi ośrodkami badającymi zjawisko art brut. Po sukcesie ubiegłorocznej ekspozycji „Nie jesteś sama. Outsiderki w sztuce” z 2025 roku, katowicka instytucja prezentuje obecnie jedną z najciekawszych europejskich kolekcji sztuki intuicyjnej ze zbiorów w Ołomuńcu. Centralnym motywem spajającym nową wystawę jest kwiat – archetyp interpretowany przez twórców nie jako prosty element rzeczywistej flory, lecz głęboko intymna projekcja duchowego wnętrza, swoista „botanika duszy” oraz symboliczny posłaniec z innych wymiarów poznania.

Prezentowany na wystawie rysunek mediumiczny to wyjątkowe zjawisko, które dynamicznie rozwijało się na ziemiach czeskich i morawskich na przełomie XIX i XX wieku. Liberalna atmosfera tamtego okresu sprzyjała masowej działalności stowarzyszeń spirytystycznych, których członkowie tworzyli pod wpływem rzekomego połączenia z zaświatami. Twórcy ci, wywodzący się najczęściej ze środowisk wiejskich i małomiasteczkowych, nie uważali siebie za autorów dzieł – postrzegali się jedynie jako „kanały” lub media przenoszące na papier wizje podyktowane przez duchy czy mieszkańców odległych planet. Choć tradycja ta została stłumiona przez XX-wieczne reżimy totalitarne – nazizm i komunizm – ocalałe dzieła stanowią dziś bezdyskusyjny kanon sztuki outsiderów.

Ocalone dziedzictwo i wielcy mistrzowie

Wystawa obejmuje wyjątkowe prace powstałe na przestrzeni całego XX wieku autorstwa ponad dwudziestu twórców, w tym kultowych postaci europejskiego art brutu, takich jak Anna Zemánková, Cecilie Marková czy Josef Kotzian. Ich dzieła budziły niegdyś szczery podziw wybitnych czeskich artystów modernistycznych, w tym Josefa Čapka i Jana Zrzavego. Podstawowym kryterium doboru dzieł na ekspozycję była ich niepodważalna wartość artystyczna oraz przekonująca autentyczność – cechy stanowiące o wyjątkowej sile tej niezwykłej twórczości.