Natalia Brandt, Jerzy Budziszewski, Jarosław Kozłowski, Józef Robakowski Henryk Stażewski, Teresa Tyszkiewicz, Ryszard Waśko, Krzysztof Wodiczko
Dla przedwojennego Henryka Stażewskiego motywem sztuki była geometria, a metodą matematyka. W późniejszych, kolejnych dekadach swojej twórczości nestor polskiej awangardy podtrzymywał dyskurs geometrii, znaczący dla niego dużo więcej niż tylko samą geometrię.
Ale awangardowe tradycje sztuki geometrycznej ulegały daleko idącym przeformułowaniom;
w racjonalistycznej orientacji neokonstruktywizmu postępująca formalizacja spotykała się z zarzutem fetyszyzacji samej formy. Już poza metafizycznym uzasadnieniem wszechobecna geometria w roli sztuki uwodzenia królowała w kulturze popularnej i przewodziła ekscesom designu. Nie mówiąc już o modernistycznej utopii geometrii mającej upostaciowanie w geometrycznej siatce, która miała się okazać więzieniem wolnego artysty.
Józef Robakowski, z serii "Kąty energetyczne", 1975-1982, ołówek, natryśnięty metal przecierany mechanicznie na papierze fotograficznym, 42,3 x 46,2 cm
Jarosław Kozłowski, "Rysunki powierzchniowe", 1979, grafit na papierze,150 x 122 cm każdy
Teresa Tyszkiewicz, "Ramy", 2000, szpilki, żelazo, metal, akryl, 4 części: 103 x 96 x 10 cm
Ryszard Waśko, "Motionless Picture: White, Blue, Yellow and Red", 1983, akryl na płycie pilśniowej, 80 x 110 cm
Patrząc na obecność form geometrycznych w sztuce różnych artystów, warto zastanowić się, na ile geometria niesie jeszcze w sobie potencjał sięgania „kosmicznych” wymiarów. Tym bardziej, że owi twórcy wcale nie idą za autonomią formy, a wręcz przeciwnie często dążą do zużytkowania jej funkcji krytycznych, a geometria towarzyszy wyraźnej radykalizacji ich działań artystycznych.
W praktyce Krzysztofa Wodiczko siła linii stanowiącej oś konstruktywizmu Aleksandra Rodczenki stała się narzędziem analizowania wizualnej ideologii i wchodzenia w kontekst polityczny. W sztuce Jarosława Kozłowskiego wielki a potem niemal zanikający kwadrat okazuje się obszarem negocjowania statusu obrazu i poniekąd samej sztuki. Abstrakcyjne, geometryczne formy Kątów energetycznych Józefa Robakowskiego znajdujące odniesienia w panenergetycznym uniwersum Kazimierza Malewicza są dla artysty konkretyzacją energetycznego potencjału sztuki i jej mocy komunikacyjnych. W pracach Ryszarda Waśko sięganie po obliczenia matematyczne i postępujące uproszczenia geometrycznych kształtów służyły wychodzeniu w hipotetyczną czasoprzestrzeń. W Ramach Teresy Tyszkiewicz, geometria w nieoczekiwany sposób wprowadza dyscyplinę do nasyconej emocjami sztuki artystki.
Jerzy Budziszewski, Bez tytułu, 2000, akryl na drewnie, 67 x 106,5 x 7 cm
Henryk Stażewski, "Nr 57", 1975, akryl na aluminium, 29,7 x 29,7 cm
Z kolei Natalia Brandt w serii Kształtów gramatycznych pozwala, by w konstrukcje jej prac wkradał się nieład, chaos nieodłączny współczesnemu doświadczaniu świata.
Odwracając znaną frazę jednego z twórców dyscypliny minimalizmu, można by powiedzieć, że to, co widzimy wcale nie jest tylko tym, co widzimy. Tak jak w białych obrazach Stażewskiego, na których powściągliwie prowadzone czarne linie z ich ruchami i kierunkami, miały być swego rodzaju geometrycznym antidotum na „świat postawiony na głowie”.
Nadesłał : Fundacja Profile
Jaką pijesz kawę? Klasa, gust, awans, przywileje | 11. Festiwal Myśli Abstrakcyjnej
Zapraszamy na stoisko ORAC Gallery / Spectrum Chicago 7 - 10 pażdziernika 2026
Podlodowscy w Galerii Karpińskiego!
Październik w Teatrze BARAKAH w Krakowie
Unsound 2026 zaprasza na inauguracyjną konferencję prasową i otwarcie biura festiwalowego.
Zaproszenie | Inauguracja VI. Otwartych Pracowni 2026 - Dansing na Marsie | 3 października
Jego marzenie porwało całą Polskę – „Adam” w kinach od 29 stycznia 2027
Premiera Matek Chersonia w Operze Narodowej
Trenczyn 2026 na ostatniej prostej – zaprasza polskich gości na spotkanie z kulturą i sztuką
POWRÓT KINA DO APTEKI SZTUKI
Wernisaż wystawy: "Biesy" Magdaleny Ciemierkiewicz | BWA Krosno
