Wielka międzynarodowa wystawa w Trenczynie

Międzynarodowa wystawa sztuki współczesnej „Glokalna równość i gościnność (nieaktualne idee?)” została uroczyście otwarta 7 sierpnia 2026 roku w odrestaurowanym Domu Żupnym w Trenczynie w ramach programu Trenczyn 2026 – Europejska Stolica Kultury. Ekspozycja, na której zaprezentowane zostaną dzieła uznanych na świecie artystów i grup twórczych skupia się na pilnych i wzajemnie powiązanych wyzwaniach „glokalnych” – od nierówności społecznych i ekonomicznych, przez migrację i kryzys ekologiczny, aż po rosnące napięcia geopolityczne. Poprzez różnorodne dzieła stworzone specjalnie dla tej przestrzeni, sztuka stwarza miejsce na krytyczną refleksję, solidarność oraz nowe sposoby rozumienia współczesności.

 

Projekt nawiązuje do wcześniejszego przedsięwzięcia kuratorek Edit András i Ilony Németh pod tytułem „Universal Hospitality” („Uniwersalna gościnność”, Wiedeń i Praga, 2015–2016), które podejmowało temat nacjonalizmu, populizmu oraz kryzysu uchodźczego.

 

„Określenie »glokalny« w tytule wskazuje na dążenie do połączenia procesów globalnych z ich lokalnymi przejawami i skutkami. Ideę równości postrzegamy zarówno w kontekście życia jednostek, jak i relacji między państwami, społecznościami czy strukturami władzy. Pojęcie gościnności wykracza tu poza granice relacji międzyludzkich, badając nasz stosunek zarówno do innych żywych istot, jak i środowiska naturalnego. W tym sensie wystawa stawia pytanie, czy ideały Oświecenia są dziś jeszcze sensownym punktem odniesienia, czy też świat obrał inną, znacznie bardziej niepewną drogę” – podkreślają kuratorki Edit András i Ilona Németh.

 

Wystawa podejmuje próbę zgłębienia palących problemów naszych czasów za pomocą dzieł reprezentujących szeroki wachlarz form – w tym instalacji, malarstwa, rzeźby, wideo oraz sztuki włókna. Zaprezentowane prace zachęcą zwiedzających do zagłębienia się w istotę zjawisk i skierują ich uwagę na problemy globalne, zarówno z perspektywy mikro-, jak i makro.

 

Na ekspozycji pojawią się artyści o międzynarodowej renomie, znani m.in. z Biennale w Wenecji. Wśród nich znajdzie się Marco Scotini z projektem „Disobedience Archive” („Archiwum nieposłuszeństwa”), prezentowanym w Wenecji w 2024 roku, a także Anca Benera i Arnold Estefán, których prace zostaną pokazane na indywidualnej wystawie w pawilonie rumuńskim podczas Biennale w 2026 roku. Pokazane zostanie również jedno z najnowszych dzieł Hito Steyerl – „Mechaniczni Kurdowie”.

 

Trzon wystawy w Domu Żupnym stanowi właśnie „Disobedience Archive” („Archiwum nieposłuszeństwa”), oferujące panoramiczny wgląd w nasze burzliwe czasy poprzez nagrania wideo i dokumentację akcji artystycznych, które mogą skłonić odbiorców do aktywnego udziału w życiu społecznym. Łącznie na trzech kondygnacjach zaprezentowano dzieła cenionych artystek, artystów i grup twórczych, takich jak Border Emergency Collective (PL), Sanja Iveković (HR), Szabolcs KissPál (HU), András Cséfalvay (SK), Zdena Kolečková (CZ), Ferenc Gróf i Zsófia Gyenes (FR/HU), Kateryna Aliinyk (UA), Oliver Ressler (AT), Lucia Tkáčová (SK), Artur Żmijewski (PL), Emilia Rigowa (SK) oraz Jaro Varga (SK).

 

Prezentowane obiekty rzucają światło na różne aspekty współczesności w cieniu katastrofy ekologicznej i niepewności – w czasach pogłębiających się nierówności ekonomicznych, społecznych czy genderowych oraz nasilającego się ucisku mniejszości. Wystawa odpowiada również na sytuację globalną, naznaczoną wzrostem napięć geopolitycznych, konfliktami zbrojnymi i ekspansjonizmem.

 

Część autorów pochyla się nad dotykającymi nas konsekwencjami życia w świecie zdominowanym przez technologie, media społecznościowe i sztuczną inteligencję, badając ich wpływ na otaczającą nas rzeczywistość. Niektórzy szukają źródeł dzisiejszych problemów w epoce socjalizmu, inni wybiegają w przyszłość lub proponują alternatywne rozwiązania złożonych wyzwań z perspektywy glokalnej.

 

Siła sztuki pozwoli zwiedzającym dostrzec i zrozumieć obecną sytuację inaczej, niż przedstawiają ją politycy czy media. Wystawione dzieła nie tylko pomagają odnaleźć się we współczesnym świecie, ale również podpowiadają strategie radzenia sobie w trudnych momentach.

 

W ramach wydarzeń towarzyszących odwiedzający będą mieli okazję spotkać się ze znanymi twórcami, którzy przyjadą do Trenczyna. Grupa artystyczna Cooking Sections oraz Hito Steyerl zaprezentują w KKC Hviezda wykład performatywny. Z kolei Sanja Iveković, jedna z czołowych przedstawicielek sztuki feministycznej w Europie Środkowo-Wschodniej, podzieli się swoimi refleksjami w budynku Kruhového domu armády. Wydarzenia te z pewnością zwrócą uwagę i przyciągną gości także z innych miast czy sąsiednich krajów.

 

Projekt „Global Equality and Hospitality” jest częścią programu Europejska Stolica Kultury Trenczyn 2026. Przedsięwzięcie finansowo wspierają miasto Trenczyn, Samorząd Kraju Trenczyńskiego oraz Ministerstwo Kultury Słowacji. Partnerem projektu Trenczyn 2026 jest Unia Europejska.

 

Miejsce: Dom Żupny, Mierové náměstí 46, Trenczyn

Termin: 8 sierpnia – 7 grudnia 2026 r.

Artyści: Kateryna Aliinyk (UA), Anca Benera & Arnold Estefán (RO/AT), Border Emergency Collective (PL), András Cséfalvay (SK), Cooking Sections (UK), Disobedience Archive / Marco Scotini (IT), Ferenc Gróf & Zsófia Gyenes (FR/HU), Sanja Iveković (HR), Szabolcs KissPál (HU), Zdena Kolečková (CZ), Oliver Ressler (AT), Emilia Rigová (SK), Hito Steyerl (DE), Lucia Tkáčová (SK), Jaro Varga (SK), Martina Zetová (CZ), Artur Żmijewski (PL).